• Andrés Lago advirte de que hai “hooligans” da reclamación e que fai falla formación sobre Transparencia para o persoal público, en especial, nos concellos
• Os órganos garantes da transparencia intercambian experiencias e desafío no marco do CIT 2026 de Santiago de Compostela

 Santiago de Compostela, 28 de setembro de 2026.- A Comisión da Transparencia de Galicia constata que nos últimos anos obsérvase un relevante incremento no número de expedientes con reclamacións por solicitudes de acceso a información pública das Administracións galegas. Ao respecto, o presidente do Consello Consultivo de Galicia e Comisionado da Transparencia, Andrés Lago Louro, puxo o foco na existencia de “hoolingas” ou profesionais da reclamación  de acceso a información, moitas veces ante pequenos concellos.

Este foi un dos asuntos abordados hoxe en Santiago de Compostela na Sesión Plenaria ”Retos e desafíos dos órganos garantes da transparencia”, dentro do XI Congreso Internacional de Transparencia e Gobierno Abierto, impulsado pola Asociación Centro de Investigación da Transparencia e o Goberno Aberto (CIT) e co respaldo de universidades e institucións. Andrés Lago, foi un dos nove representantes de órganos autonómicos de transparencia que, baixo a coordinación da presidencia do Consejo de Transparencia y Buen Gobierno (CTBG), analizaron o traballo dos encargados de velar polo cumprimento do marco normativo e resolver os desafíos que están a xurdir nestes últimos anos.

Na súa quenda, o tamén presidente da Comisión da Transparencia de Galicia explicou a nova etapa deste órgano independente. Así, lembrou que en 2016 o Comisionado de Transparencia de Galicia quedou adscrito á Valedora do Pobo como órgano colexiado independente; pero recentemente, desde o 1 de maio de 2026, esta función pasou ao Consello Consultivo de Galicia.

En concreto, explicou que este cambio é froito da Lei 1/2016, de 18 de xaneiro, de transparencia e bo goberno, operada a través da Lei 5/2025, de 23 de decembro, de medidas fiscais e administrativas.

EVOLUCIÓN DE EXPEDIENTES

Na súa intervención, explicou que se observa “un incremento exponencial” nas reclamacións sobre acceso a información pública que tramita a Comisión da Transparencia de Galicia, onde se percibe a existencia de “hoolings” ou profesionais que queren información reiterada ata incidir sobre o traballo ordinario das Administracións. Recoñeceu tamén que hai “unha desproporción entre a carga de traballo e os recursos para poder afrontala” desde o órgano que debe garantir o dereito de acceso.

Mencionou algúns datos que demostran esta situación. Desde o 1 de maio de 2026 ata o 25 de setembro, a Comisión xestionou a recepción e tramitación duns 607 expedientes de petición de información pública de particulares (dirixidos principalmente a concellos galegos e departamentos da Xunta). E, neste tempo, do total, xa foron resoltos en prazo legal máis da metade das peticións, en concreto, máis de 308 expedientes. Aos que habería que sumar os expedientes xestionados pola Valedora nos catro primeiros meses deste ano, que foron 74.

Segundo estes datos estatísticos, en nove meses de 2026, a Comisión da Transparencia de Galicia -con independencia do órgano estatutario ao que estivese adscrita- recibiu e está a xestionar 681 expedientes. Un dato que se puxo en relación cos completos referidos a anos anteriores, cando se atenderon 709 expedientes en 2025 e 249 en 2024.

REFLEXIÓN A FUTURO

Estes números serviron para que Andrés Lago formulase unha reflexión sobre que un dos principais desafíos é axudar aos concellos de pequeno tamaño, para o que en Galicia se buscará un acordo coa Federación Galega de Municipios e Provincias (FEGAMP) en materia de formación. Incidiu en que, a través da formación, hai que tratar de evitar os silencios administrativos.

Nesta sesión tamén participaron os responsables do CTBG, da Comisión de Garantía do Dereito de Acceso á Información Pública de Cataluña (GAIP), do  Consello de Transparencia e Protección de Datos de Andalucía, do Comisionado de Transparencia da Rexión de Murcia, do Consello Rexional de Transparencia e Bo Goberno de Castela-A Mancha, do Comisionado de Transparencia de Canarias, do Consello de Transparencia de Navarra, do Comisionado de Transparencia e Protección de Datos da Comunidade de Madrid, e do Comisionado de Transparencia de Castela e León.

Nas diferentes quendas de intervencións, houbo coincidencia respecto do elevado número de expedientes de petición de información pública que teñen que xestionar estes órganos independentes; reclamáronse máis medios e tamén capacidade de sancionar os incumprimentos; ao tempo que se defendeu a necesidade de aproveitar a tecnoloxía e as opcións de colaboración; sen esquecer que o avance da publicidade activa axudará a atender mellor o dereito de acceso á información que ten a cidadanía.

O Congreso CIT 2026, que se desenvolve ata o 29 de setembro, conta coa organización da Universidade de Santiago de Compostela (USC), a Universidade Complutense de Madrid e a Universidade Central de Chile, así como co patrocinio e apoio da Xunta de Galicia, da Comunidade de Madrid, do Consello de Contas de Galicia e da Comisión da Transparencia de Galicia, organismo adscrito ao Consello Consultivo de Galicia, entre outras institucións e entidades.